«Дисграфияны түзету жолдары»



Дата17.12.2019
өлшемі2,77 Mb.

«Дисграфияны түзету жолдары»


Орындаған:Асабай Д Асан Л Касымова Н

Тобы: 105-62

Тексерген: Аширбаева А.Б

SILKWAY Халықаралық Университеті



Мектеп оқушыларының жазбаша тілінің бұзылу мәселесі ең өзекті мәселе болып табылады, өйткені жазу мен оқу одан әрі оқытудың негізі құралы болып табылады.

И.Н. Садовникова

Дисграфия – жазуда әріпті алмастыру, сөздің дыбыстық-буындық құрамының бұзылуы, сөйлемде жеке сөздердің бірге жазылуы, аграмматизмдері тұрақты және қайталанып келетін қателермен сипатталатын жазу үрдісінің жартылай бұзылуы.


Дисргафияның классификациясы

бұзылған анализаторлар

Жазу операцияларының қалыптаспағандығы

психикалық функцияларының бұзылуы



О. А. Токарева дисграфияның үш түрін бөледі:

Акустикалық дисграфия кезінде естіп-қабылдаудың ажыратылымдығының, дыбыстық талдау мен жинақтаудың жеткілікті дамымауы байқалады. Артикуляциясы және дыбысталуы бойынша ұқсас әріптерді жиі тастап кету, алмастыру, сонымен қатар жазба жұмыстардан дыбыс айтудың бұзылысы айқын көрінеді.

Оптикалық дисграфия көру әсері мен бейнелердің тұрақсыздығымен байланысты. Жеке әріптер түрліше қабылданады. Көріп-қабылдауы нақты болмағандықтан, олар жазуда алмасады. Көбіне келесі қол жазба әріптерді алмастыру кездеседі. Оптикалық дисграфияның ауыр түрінде сөздерді жазу мүмкін емес. Бала тек жеке әріптерді ғана жаза алады

Моторлы дисграфияОған жазу кезінде қол қимыл-қозғалысының қиындығы, сөздің дыбыстық және көру бейнелері мен моторлы бейнелерінің байланысының бұзылысы тән.
  • Артикулярлы-акустикалық дисграфия әріптерді алмастыру, тастап кетумен сипатталады. Көбіне дизартрия, ринолалия, полиморфты сипаттағы дислалияда байқалады.Кейде ауызша сөйлеу тілінде алмастыруды жойғанымен, жазуда олар қалып қояды.
  • Фонемді тану бұзылысы негізіндегі дисграфия (фонемді дифференциялау). Қалыптасқан терминалогия бойынша бұл- акустикалық дисграфия. Фонетикалық жақындығы бойынша сәйкес әріптерді алмастыруы байқалады.
  • Тілдік талдау мен жинақтау бұзылысы салдарындағы дисграфия. Оның негізінде түрлі тілдік түрлердің талдануы мен жинақтауының бұзылысы жатыр: сөйлемдерді сөздерге бөлу, буындық және фонематикалық талдаулар мен жинақтау.
  • Аграмматикалық дисграфия (Р.Е.Левина, И.К.Колпаковская, Р.И.Лалаева, С.Б.Яковлеваның еңбектерінде сипатталған). Ол сөйлеу тілінің грамматикалық жағының дамымауымен байланысты (морфологиялық,синтаксистік жалпылау).

Дисграфияның басты белгісі тұрақты қайталанып отыратын қателер:


шатырқол

әткенкеш

үйкіш

1.Әріптер мен буын деңгейіндегі қателер:(Мысалы, бала б-д, п-т, и-ш, и-у, о-а және т. б. әріптерін шатастырады.);

  • 1.Әріптер мен буын деңгейіндегі қателер:(Мысалы, бала б-д, п-т, и-ш, и-у, о-а және т. б. әріптерін шатастырады.);
  • 2. Сөз деңгейіндегі қателер:Бірнеше сөз қосылады немесе керісінше, бір сөз бөліктер бойынша жазылады; морфемаларды тану және қате қолдану ("Өрт сөндіруші өртті суарады", "лосиха сақал"); сөз жасау операциясындағы қателіктер (қол-"қол", аяғы-"тырнақ", "Аюлы құйрық", " ветерный день»);
  • 3. Ұсыныс деңгейіндегі қателер:Бас әріптер мен нүктелер түріндегі сөйлемдердің шекаралары белгіленбейді; сөздер арасындағы грамматикалық байланыс бұзылған, сөздердің аяқталуы дұрыс таңдалмайды, сылтаулар жіберіледі немесе ауыстырылады. Қателердің мысалдары: "үлкен ақ дақ", "БАҚ жолдарында", "қыздан Ленамен ойнаймын".

Жазудың бұзылуын түзетудің негізгі бағыттары.

1.Фонематикалық қабылдауды дамыту.

2. Тілдік талдау мен синтезді дамыту.

3. Сөздікті байыту, грамматикалық құрылысты және байланысты сөйлеуді дамыту.

4. Көру және көру кеңістіктік функциялардың дамуы.

5. Қозғалыстарды сериялық ұйымдастыруды және еркін реттеуді дамыту.


Дисграфияны түзетуге арналған жаттығулар мен ойындар

1."Әріпті табыңыз»

1."Әріпті табыңыз»

2-2.5 ай ішінде осындай жаттығулар жазу сапасы жақсарады.

2. "Қарындашпен қысқа диктанттар»

Қателерді мәтінде түзетпеңіз, тек белгілеңіз.Содан кейін балаға түзету дәптерін беріңіз.

3. "Айқын артикуляциясы бар баяу оқуға арналған жаттығулар және мәтінді есептен шығару".

4. Қойылған дыбыстарды автоматтандыру,"баланы өзін-өзі бақылау".

5. Фонематикалық қабылдауды қалыптастыру бойынша жаттығулар.

«Сөз жұмбақ»

Дұрыс әріпті тап

Әріптерді дұрыс ретпен орналастыр

Жасырын сөзді тап


«Жасырын сөздер»

Қандай сөздер жасырын тұр?Сөздермен сөйлем құрастыр .



«Моншақтағы сөзді анықта»

 

«Сөз құра»

а,н,а (ана)

о,й,ы,н,ш,ы,қ(ойыншық)

к,ө,л,і,к(көлік)



б,а,л,а,п,а,н(балапан)

ү,й(үй)

Қағаздағы суреттер

  • Оң жақ жоғарғы бұрышта, оның сол жағында крест, төменгі сол жақ бұрышта шаршы және т.б.
  • "Графикалық диктанттар" – парақтың ортасында Үшбұрыш сызыңыз , оның оң жағында шеңбер сызыңыз, үшбұрыштың сол жағында-ромб және т. б. (жоғарыдан, төменнен).)«
  • Сол фигураны сал", "торға графикалық диктанттар", "Айна" (басқа жартысын сызыңыз)

Егер балаға көмектескіңіз келсе,онда:

  • 1. Сиқырлы таяқшадағыдай тез арада бәрін меңгеру мүмкін емес,уақыт пен шыдамдылық қажет;
  • 2. ата-аналар, мұғалімдер және мамандар тығыз байланыста жұмыс істеуі керек – сонда ғана қалаған табысқа жетуге болады;
  • 3. маман тағайындаған барлық нәрсені орындау қажет.
  • 4. есіңізде болсын, бала өз кемістігіне кінәлі емес! Ол әлі жақсы жаза және оқи алмайды.
  • Оған көмектесу керек!

Тыңдағандарыңызға рахмет!



Достарыңызбен бөлісу:


©www.engime.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет